DataLife Engine > Heavy Metal, სტატიები > Van Halen
Van Halen12 ივლისი 2010. : TraVisa |
|
მძიმე როკში, მის შემდგომ ინტერპრეტაციებსა და განშტოებებში ყოველთვის იყვნენ ვირტუოზი ინდივიდუალისტები, რომლებიც ჯგუფთან ერთად ან სოლოპროგრამებით გაცილებით მაღლა იდგნენ, ვიდრე სხვა მუსიკოსები. პირველ რიგში, ამას იმროვიზაციის ნიჭი განაპირობებდა, მაგრამ იშვიათი იყო ვარსკვლავი, რომელსაც არ ჰქონდა ქარიზმა, რაც მაგნიტივით იზიდავდა არა მარტო ფანებს, არამედ ხმის ჩამწერ სტუდიებსა და ფულიან ბიძებს. თითქმის ყოველთვის რომელიმე დიდი ჯგუფის საუნდის ჩამოყალიბებისას დიდი როლი ენიჭებოდა გიტარისტს. არ იყო აუცილებელი, ექვსი სიმის საშუალებით მუსიკოსს სტრავინსკის ან ვაგნერის უნიკალური, ორიგინალური ინტერპრეტაცია გაეკეთებინა ან რიჩი ბლეკმორივით (Deep Purple) სწრაფი ყოფილიყო. უბრალოდ, მას უნდა ჰქონოდა თავისი, სხვებისგან გამორჩეული სტილი, რომელიც მომავალში უნიკუმამდე ავიდოდა, ისეთი, როგორიც ჰქონდა ბლეკმორს, ანგუს იანგს (AC/DC), ქეი.ქეი დაუნინგს (Judas Priest), ჯიმი პეიჯს (Led Zeppelin), გარი მურს და ტონი აიომის (Black Sabbath). 80-იანი წლებიდან ლეგენდარულ გიტარისტებს დაემატა (და ბევრს ყველა ასპექტში გაასწრო) ოზი ოზბორნის ზაკ უაილდმა, პარალელურად კი გამოჩნდნენ დაიმონდ დარელი (Pantera), ჯორჯ სატრიანი, სტივ ვეი, ჯეიმს ჰეტფილდი (Metallica), სტივ მორსი, დეივ მასტეინი და მარტი ფრიდმენი (Megadeth). მაგრამ ამ მონსტრების ფონზეც კი ყოველთვის გამორჩეული იყო ამერიკელი ედი ვან ჰალენი. ედის უნიკალური ტექნიკა ანუ ტეპინგი დღემდე რჩება იმ განუმეორებელ ფენომენად, რომელთან ახლოს მისვლაც კი ბევრი ნიჭიერი მუსიკოსისთვის დღემდე მიუღწეველია...ედი იყო ის ვინც გიტარის ახალი სამყარო და შესაძლებლობები აღმოაჩინა და გიტარა მუსიკალური ინსტრუმენტიდან მეცნიერულ საგნად აქცია დასაწყისი 1972 წელს, პასადენაში (კალიფორნია) ედი და ალექს ვან ჰალენებმა ჩამოაყალიბეს ჯგუფი Mammoth, რომელშიც, მათ გარდა, სოლისტი დევიდ ლი როტი და ბასისტი მარკ ენტონი შედიოდნენ. ორი წლის განმავლობაში ჯგუფი ძირითადად კომპაქტურ კლუბებში უკრავდა, მაგრამ მენეჯერების, მარკ ალგორისა და მარიო მირანდას გამო, ედი და კომპანია ვერც ერთ სოლიდურ ხმის ჩამწერ სტუდიასთან ვერ აფორმებდნენ თუნდაც ერთწლიან ხელშეკრულებას, რაც ჯგუფს დაგროვილი კომპოზიციების ერთობლიობად - ალბომად ქცევაში დაეხმარებოდა. 1977-ში Van Halen-? უკრავს პორტლენდის ერთ-ერთ კლუბში, სადაც ლუდის დასალევად ლეგენდარული Kiss-ის ბასისტი ჯინ სიმონსი შევიდა. სიმონსმა სეტის დასრულებისთანავე დაპატიჟა იახტაზე ედი და ორი დღის შემდეგ მოსმენაზე შეუთანხმდა. მოსმენა ჯინის ხმის ჩამწერ სტუდია Man of 1 000 Faces-ში გაიმართა. სიმონსმა ედის ჯგუფის სახელწოდების შეცვლა ურჩია, რაზეც უარი მიიღო, რამდენიმე დღეში კი ედის შეეხმიანა ჯინის მენეჯერი სტიუარტ არლინგტონი და თავაზიანად გადასცა მისტერ სიმონსის უარი. Van Halen-? სოლიდური კონტრაქტის გარეშე დარჩა. ყველაფერი 1977 წლის დეკემბერში შეიცვალა, როდესაც ედის ჯგუფის ერთ-ერთ გამოსვლას Warner Brothers-მფლობელები მო ოსტინი და ტედ ტემპლმენი დაესწრნენ. კონტრაქტი მეორე დღესვე გაფორმდა და ედიმ ჯგუფის დანარჩენ ოთხ წევრთან ერთად დაიწყო მუშაობა სადებიუტო ალბომზე, რომელსაც Van Halen დაარქვეს. "ფენომენალური", "ნოვაციური", "ჯადოსნური", "სექსუალური", "ეპოქალური" - ამ და სხვა ეპითეტებით შეამკეს ედის ჯგუფის პირველი ალბომი, რომლის გამოსვლისთანავე ჯგუფი მიდის სამთვიან ტურნეში Black Sabbath-თან ერთად. რამდენიმე კონცერტის დროს ედიმ ჰედლაინერთან ერთად მძიმე როკის ანთემი - Iron Man შეასრულა. Eruption, Runnin’ With The Devil და Girl, You Really Got Me Now (Kinks cover) კლასიკად, ედი ვან ჰალენი კი ელექტროგიტარის ახალ ვირტუოზად იქცა. Van Halen-ის მომდევნო სამი ალბომი კომერციულად დებიუტზე სუსტი იყო, დევიდ ლი როტი კი ისე "შეჯდა" კოკაინზე, რომ სკანდინავიური ტურნეს (1981) დროს ერთხელ სცენაზე კინაღამ გარდაიცვალა. გრანდიოზული კომერციული წარმატება მოიპოვა ალბომმა 1984, რომელშიც შევიდა მარკ ენტონის პირველი დიდი ჰიტი Jump. ამის გარდა, Panama, I’ll Wait და Hot For Teacher, Billboard-ის პირველ ასეულში მოხვდნენ, ალბომი კი გაყიდვებში მხოლოდ მაიკლ ჯექსონის Thriller-ს ჩამორჩა. მიუხედავად ამისა, დევიდ ლი როტმა მაინც დატოვა ჯგუფი. 1985 წლის 24 მარტს მიუნხენში Van Halen-მა დევიდთან ერთად უკანასკნელი "ლაივი" ჩაატარა, 1 აპრილს კი კვარტეტი ტრიოდ იქცა. ედიმ დევიდი ჯგუფიდან გააგდო. დევიდთან ერთად ჯგუფი გინესის რეკორდების წიგნშიც შედის - 1981 წელს Van Halen-მა ბრაზილიაში ჩატარებული კონცერტისთვის 1.35 მილიონი დოლარი მიიღო, რაც მაშინ სარეკორდო ჰონორარი გახლდათ. სემი ჰაგარის ეპოქა დევიდ ლი როტი არასოდეს ყოფილა ძლიერი ვოკალისტი. დევიდი იყო ის პიროვნება, რომელიც საჭირო დროს საჭირო ადგილას აღმოჩნდა. უბრალოდ, ლი როტს ჰქონდა განსაკუთრებული აურა, ქარიზმა, რაც ჯგუფს შთამბეჭდავ ბონუსს აძლევდა. უბრალოდ, დევიდის ჯგუფიდან წასვლის შემდეგ ედის უნდა მოენახა მისივე ტემბრის მსგავსი სოლისტი, რომელიც ვიზუალურადაც ახლოს იქნებოდა დევიდთან. ავანსცენაზე სემი ჰაგარი გამოჩნდა. სემი Van Halen-თან ერთად მანამდე ორ ტურზე იყო, ოღონდ რიტმ-გიტარისტის სტატუსით. ედიმ ჰოლივუდში ახალი აპარტამენტების მოწყობისას მარჯვენა ცერი გაიჭრა, სამი ნაკერი დაადეს და სრული დატვირთვით ვერ უკრავდა. საჭირო გახდა მეორე გიტარისტი, რომელიც ჯგუფს კლასიკურ საუნდს შეუნარჩუნებდა. სემი ახალ "ძველ" ჯგუფში იდეალურად ჩაეწერა. 1986-ში გამოდის Van Halen-ის ალბომი 5150, რომელიც დღემდე ჯგუფის ყველაზე წარმატებულ, კომერციულად ფეთქებად ალბომად რჩება. ედიმ კლასიკურ საუნდს ფონად ელექტროორღანი დაუდგა და საუნდი უფრო კომერციული, მაგრამ დევიდ ლი როტის კომპოზიციებთან შედარებით მდიდარი გახდა. ჰიტები Why Can’t This Be Love, Dreams, Love Walks In (BILLBOARD TOP 30), Get Up "ლაივ სეტების" განუყოფელ ნაწილად იქცა, სემი ჰაგარი კი 1986-ში საუკეთესო სოლისტად დაასახელეს. იმავე წელს მილანში გაიმართა საქველმოქმედო კონცერტი შიდსით დაავადებულთათვის, რომლის ჰედლაინერიც Van Halen-? გახდა. ჯგუფმა 45-წუთიანი სეთი Deep Purple-ის Smoke On The Water-ით დაასრულა, რომლის დროსაც სცენაზე ავიდა რიჩი ბლეკმორი და ხუთწუთიანი ნომერი ედისთან ერთად ოცწუთიან სიუიტად აქცია. "ედი იდეალურად ჩაჯდა ჯგუფში. ყველას გვიყვარდა დალევა, კოკაინი და დებოში, მაგრამ ედიმ ჯგუფში სიმშვიდისადმი ნოსტალგია შემოიტანა. Van Halen-? "წესიერი" ბიჭების ჯგუფად იქცა. წყლის მაგივრად მაინც ვისკის ვსვამდით, მაგრამ ნაკლები დოზით. და, საერთოდაც, Van Halen-? კომერციულად უფრო მიმზიდველი სეგმენტი გახდა", - იხსენებს მარკ ენტონი. 1988-ში Van Halen-მა გამოუშვა ალბომი OU812, რომელშიც შევიდა BILLBOARD-ის ჰიტი (N 5) When It’s Love. წინა ჯაგერნაუტთან შედარებით, ახალი ალბომი ნაკლებად ფეთქებადი, ემოციურად გამოფიტული იყო, მაგრამ ინერციით მაინც კოლოსალური რაოდენობით გაიყიდა და დეკემბერში Van Halen-? წლის საუკეთესო როკჯგუფად დაასახელეს. ორწლიანი ტურნესა და რამდენიმე პრაიმსეტის შემდეგ, Van Halen-? ისვენებს და 1991-ში (18 ივნისი) ბრუნდება ალბომით F(For) U(Unlawful) C(Carnal) K(Knowledge). წელიწადი, რომელიც ბევრი "მძიმე" შედევრით (Ozzy Osbourne "No More Tears", Metallica "Black Album", Motorhead "1916", Skid Row "Slave To The Grind", Nirvana "Nevermind", Guns n’ Roses "Use Your Illusion I&II") გამოირჩა, Van Halen-მა კიდევ ერთი შედევრით გაამდიდრა. ალბომი თითქოს ორად იყოფოდა. ერთი მხრივ, რამდენიმე მეგაჰიტი (Poundcake, Right Now, Runaround), პარალელურად კი ედიმ მიმართა ექსპერიმენტებს და ჩაწერა ჯგუფის სტილისტიკიდან გამომდინარე, რადიკალურად განსხვავებული კომპოზიციები, ისეთები, როგორიც იყო ექსტრავაგანტური ინსტრუმენტალი 316, Top Of The World, რომლის ინტროშიც ედიმ 1984 წლის ჰიტის, Jump-ის ინტრო გამოიყენა. 316 ედი ვან ჰალენმა თავის 4 თვის შვილს, ვოლფგანგს მიუძღვნა. 2009-ში ვოლფ ვან ჰალენი ოფიციალურად გახდება ჯგუფის ბასისტი და აქტიურად ჩაერთვება ახალი ალბომისთვის კომპოზიციების წერაში. სემი ჰაგართან ერთად Van Halen-მა უკანასკნელი ალბომი 1995-ში გამოუშვა. Balance იყო ყველაზე მძიმე ალბომი ლეგენდად ქცეული ჯგუფის დისკოგრაფიაში, მაგრამ ალბომის ჩაწერისას დაიწყო კონფლიქტი ედისა და სემის შორის, რის შედეგადაც ჰაგარს ერთი წლის შემდეგ კარისკენ მიუთითეს. Van Halen-? ვოკალისტის გარეშე დარჩა. 2006, დევიდი და აწმყო დევიდი დაბრუნდა! კი, მაგრამ ეს მხოლოდ 2006-ში მოხდა, მანამდე კი ედიმ ჯგუფში ვოკალისტად Extreme-ს ყოფილი სოლისტი გარი ჩერონე მიიწვია. მძიმე როკიდან Van Halen-? გეი როკად იქცა. სიტუაცია ვერც იმან გამოასწორა, რომ შუალედში ჯგუფმა რამდენიმე კონცერტი ჯერ დევიდ ლი როტთან, შემდეგ კი სემი ჰაგართან ერთად გამართა. დევიდი ჯგუფში 2006-ში დაბრუნდა, მანამდე კი იყო ერთი წარუმატებელი ალბომი, რომლის ლირიკა მთლიანად ჩერონემ დაწერა. ჯგუფს დაუბრუნდა ქარიზმა, მანამდე კი Van Halen-მა ორჯერ გრემი მოიგო, კიდევ ორჯერ კი ჯგუფი წლის საუკეთესოდ დაასახელეს. Van Halen-მა დაიბრუნა ის, რაც წლების განმავლობაში აკლდა. ჯგუფი კლასიკური შემადგენლობით პირველად ოსლოში, გრანდიოზულ ფესტივალზე გამოდის და ჰედლაინერად ასრულებს ღონისძიებას. Van Halen-ის ახალი ალბომი 2010-ში გამოდის. მოკლედ... 2009 წლის გაყიდვების მონაცემების მიხედვით, Van Halen-ს გაყიდული აქვს 227 მილიონი (!) ალბომი, რაც მძიმე როკის შემსრულებლებში აბსოლუტური რეკორდია. ედის ბანდას ვერც კი უახლოვდებიან Rammstein, Metallica, AC/DC, Iron Maiden, Slayer და Black Sabbath. ამერიკის ხმის ჩამწერი ინდუსტრიის ასოციაციის (RIAA) მონაცემებით, Van Halen-? ამერიკაში ყველა დროის გაყიდვად შემსრულებლებში მეოცე ადგილზეა 59 მილიონი რეალიზებული ალბომით. AC/DC-ს მერე Van Halen გახდა მეორე როკჯგუფი, რომლის ორმა ალბომმა გაყიდვებში 11 მილიონს გადააჭარბა. 2008-ში Van Halen-მა საუდის არაბეთში ჩატარებულ კონცერტში აიღო 6 მილიონი დოლარი, რაც მუსიკის ისტორიაში მეორე უდიდესი ჰონორარია. ამერიკელებზე მეტი ქეში მხოლოდ Rolling Stones-მა მოხსნა, როდესაც 2003-ში დოჰაში 7.75 მილიონი დოლარი დაირტყა. 1999-ში RIAA-მ გამოუშვა Van Halen-ის სახელობის ბრილიანტი, რომელიც იმავე წელს ედი ვან ჰალენს სან ფრანცისკოს "ჯაიანთსის" სტადიონზე გამართულ 140-ათასიან კონცერტზე ჯგუფს პოლ მაკარტნიმ გადასცა. ედი ვან ჰალენი ოთხჯერ (1980, 1984, 1995, 1996) დაასახელეს მსოფლიოს საუკეთესო გიტარისტად. 1998-ში გიტარების მწარმოებელმა მეგამონსტრმა Fender-მა ედი ვან ჰალენის პატივსაცემად გამოუშვა მაჰაგონის გიტარა Double Lightning, რომელიც 12 ათასი დოლარი ღირს. 1997-ში "ნიუ იორკ იანკისისა" და "კანზას სიტი როიალზის" (ბეისბოლი, MLB) შეხვედრის დაწყებამდე ედი ვან ჰალენმა გიტარით (!) ამერიკის ჰიმნი შეასრულა. ედი ვან ჰალენის ქონება 193 მილიონ დოლარად არის შეფასებული. Van Halen დღევანდელი ჯგუფი: დევიდ ლი როტი - ვოკალი (1974-85, 1996, 2006-დღემდე), ედი ვან ჰალენი - გიტარა, ბექ-ვოკალი, სინთეზატორი (1974-დღემდე), ვოლფგანგ ვან ჰალენი - ბასი, ბექ-ვოკალი (2006-დღემდე), ალექს ვან ჰალენი - დრამზი, პერკუსია (1974-დღემდე). ჯგუფის წინა წევრები: მაიკლ ენტონი - ბასი, ბექ-ვოკალი (1974-2005), სემი ჰაგარი - ვოკალი, გიტარა (1985-1996, 2003-05), გარი ჩერონე - ვოკალი (1996-99). ![]() |